Postępowanie uproszczone. Uwagi prawnoporównawcze.

Postępowanie uproszczone. Przykładem  uproszczenia  postępowania  administracyjnego  są rozwiązania wprowadzone w czeskim Kodeksie postępowania administracyjnego. Sprawdź co musisz wiedzieć na temat: "postępowanie uproszczone"?

prawo Opublikowano: 31 stycznia 2019, Artykuł 7/2019

Postępowanie uproszczone 

Przystępując do rozważań na temat postępowania uproszczonego w postępowaniu administracyjnym, należy wyjść z złożenia, że niewątpliwie istnieje potrzeba utrzymania w  postępowaniu  administracyjnym  procedury o charakterze uproszczonym, odformalizowanym, która pozwala na poprawienie szybkości i sprawności działania organów administracji publicznej.

Ograniczenie formalizmu procesowego w prawie administracyjnym wpisuje się w europejskie dążenie do zapewnienia dobrej i skutecznej administracji publicznej, uproszczenia i odformalizowania procedur oraz zapewnienia przejrzystości postępowania administracyjnego. Nowoczesna regulacja administracyjnego prawa procesowego powinna mieć na celu zagwarantowanie prawa do dobrej administracji za pomocą otwartej, efektywnej i niezależnej administracji w oparciu o europejskie prawodawstwo dotyczące postępowania administracyjnego. Rozwiązania prawne mają zapewnić:

  • po pierwsze prawo do dobrej administracji
  • prawo do rzetelnego procesu
  • odpowiednie standardy ochrony praw jednostki
  • realizację zasady proporcjonalności (zgodnie z którą administracja powinna podejmować decyzje dotyczące praw i interesów osób tylko w razie potrzeby i w zakresie wymaganym do osiągnięcia zamierzonego celu).

Działania ze strony administracji publicznej powinny podlegać ocenie ze względu na kryteria efektywności i użyteczności publicznej.

Postępowanie uproszczone – rozwiązania europejskie i pozaeuropejskie 

Rozwiązania europejskie i pozaeuropejskie w zakresie uproszczenia postępowania administracyjnego są różne. Jako przykład można wskazaćmodel zwięzłej regulacji ramowej, urzeczywistniony na przykład w:

  • ustawach szwedzkich z 1971 r. i 1986 r.
  • włoskiej ustawie  z 1990 r.
  • greckim Kodeksie postępowania administracyjnego z 1999 r.
  • chorwackiej ustawie o ogólnym postępowaniu administracyjnym
  • niemieckiej ustawie federalnej o postępowaniu administracyjnym

Która z pewnością pozwala na elastyczność działań administracji. Proces uproszczenia postępowania administracyjnego we Włoszech obejmował m.in. ograniczenie liczby stadiów postępowania, skrócenie terminów, zmniejszenie liczby biurokratycznych obowiązków, a także ograniczenie udziału w postępowaniu organów kolegialnych. Niektóre europejskie ustawy procesowe regulują postępowanie uproszczone i postępowanie przyśpieszone (np. Holandia). Gdy sprawa jest pilna, organ orzekający ogranicza wstępne badanie stanu faktycznego i prawnego sprawy. W systemie prawa francuskiego uregulowano orzekanie w sprawach pilnych, dotyczących wstrzymania wykonania decyzji. W prawie amerykańskim (Administrative Procedure Act) ograniczenia dotyczą kontroli rozstrzygnięć wydawanych przez federalne agencje administracyjne. Organ kontrolny decyduje,  które  sprawy zostaną rozpoznane i poddane kontroli.

Czeski kodeks postępowania administracyjnego 

Przykładem  uproszczenia  postępowania  administracyjnego  są rozwiązania wprowadzone w czeskim Kodeksie postępowania administracyjnego. (Spravni řád). Zgodnie z zasadą szybkości i efektywności postępowania, nazywanej także zasadą ekonomii procesowej, organ administracji publicznej powinien dążyć do zminimalizowania obciążeń  wobec  uczestników  tego  postępowania. Zgodnie z § 6 ust. 2 czeskiego Kodeksu organ administracji działa w taki sposób, aby uniknąć niepotrzebnych kosztów i aby postępowanie było dla stron najmniej uciążliwe. Strona powinna przedstawić dokumenty tylko wtedy, kiedy przepis prawa tego wymaga. Jeśli jednak można uzyskać niezbędne informacje z oficjalnych rejestrów prowadzonych przez organ administracji, a strona tego zażąda, to organ powinien spełnić żądanie. Rozwiązanie to przypomina regulację prawną zawartą w art. 220 polskiego Kodeksu postępowania administracyjnego, mającą na celu odformalizowanie stosunków jednostki z organem administracji publicznej poprzez zakaz żądania przez organ zbędnych zaświadczeń i oświadczeń, jeśli informacje mogą być uzyskane w inny sposób.

Uproszczenie postępowania administracyjnego – model chorwacki 

Dobrym wzorem jest chorwacki model uproszczenia postępowania administracyjnego. W literaturze wyrażono pogląd, że „znaczącym źródłem inspiracji  dla poczynań naszego ustawodawcy powinna być w szczególności, obowiązująca od 1 stycznia 2010  r.,  posiadająca te same korzenie co k.p.a., chorwacka ustawa  o ogólnym postępowaniu administracyjnym. W związku z tym warto wziąć pod uwagę chorwackie rozwiązania prawne (art. 48–51, art. 101–103), zakładające uproszczenie postępowania przez: bezzwłoczne orzekanie, uproszczenie postępowania dowodowego oraz domniemanie przyznania uprawnień stronie (fikcję pozytywnego rozstrzygnięcia).

Uproszeczenie postępowania – podsumowanie

Reasumując podkreślić należy niezwykle istotny postulat de lege ferenda, kierowany do polskiego ustawodawcy, aby ten jak najszerzej korzystał z możliwości wprowadzenia do systemu prawa administracyjnego trybu uproszczonego, który z pewnością okaże się wymierną realizacją zasady szybkości i prostoty postępowania.

Kamil Miśtal

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji UŁ. Aktualnie wykładowca w Katedrze Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji UŁ oraz prawnik w Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi. Powołany na stanowisko Eksperta w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz w Ministerstwie Energii. Specjalizuje się w postępowaniu administracyjnym, postępowaniu egzekucyjnym i prawie ochrony danych osobowych, a także w prawie pomocy społecznej i szerokorozumianym prawie socjalnym i opiekuńczym. Był Koordynatorem Biura Karier Wydziału Prawa i Administracji UŁ i odbył praktyki w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi. Autor licznych publikacji naukowych i opinii prawnych. Wieloletni konsultant i trener firm doradczych. Ceniony dydaktyk i praktyk. Zajmuje się szkoleniami pracowników urzędów administracji publicznej na szczeblu centralnym i terenowym oraz prawników praktyków, a także pracowników przedsiębiorstw i spółek. Specjalista w zakresie obsługi prawnej przedsiębiorców oraz wdrażania standardów ochrony danych osobowych w organizacjach. Za osiągnięcia naukowe i dydaktyczne wielokrotnie nagradzany licznymi stypendiami doktorskimi i motywacyjnymi oraz Nagrodą Rektora UŁ.

Nowe szkolenie

close-link